Γιατί οι εξεγέρσεις των νέων στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν προκλήσεις;
Οι εξεγέρσεις των νέων στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια, σε αντίθεση με τις αντίστοιχες κινήσεις σε μη δυτικές χώρες. Η δημογραφική συρρίκνωση του νεανικού πληθυσμού στην Ευρώπη εκμηδενίζει την πολιτική τους ισχύ, καθιστώντας δύσκολη την επιβολή αλλαγών. Αυτό το ζήτημα επιδεινώνεται από οικονομικούς περιορισμούς και θεσμικά εμπόδια που περιορίζουν την επίδραση των κινήσεών τους.
Σε αντίθεση με την Ευρώπη, η Γενιά Ζ έχει αναδείξει μια τρομερή πολιτική δύναμη σε άλλες περιοχές του κόσμου. Έχουν ανατρέψει κυβερνήσεις στο Μπαγκλαντές, το Νεπάλ, το Περού και τη Μαδαγασκάρη, ενώ βρίσκονται πίσω από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στην Ινδία, οι οποίες οδήγησαν στην παραίτηση του υπουργού Παιδείας της χώρας. Στην Ευρώπη, αν και οι νέοι στη Γαλλία μοιράζονται την ίδια οργή, δεν διαθέτουν την ίδια πολιτική δύναμη, επειδή αποτελούν μια συρρικνούμενη δημογραφική ομάδα.
Δημογραφικοί και οικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν τις κινητοποιήσεις
Οι Ευρωπαίοι νέοι αντιμετωπίζουν ένα μοναδικό σύνολο προκλήσεων λόγω δημογραφικών και οικονομικών παραγόντων. Η γηρασιά του πληθυσμού της ηπείρου και η συρρίκνωση της νεανικής ομάδας μειώνουν την πολιτική τους επιρροή. Επιπλέον, η αργή οικονομική ανάπτυξη και τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους περιορίζουν τους πόρους που είναι διαθέσιμοι για την επίλυση των προβλημάτων τους, όπως η εκπαίδευση και οι ευκαιρίες απασχόλησης.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Οι πόροι που απαιτούνται για τους νέους ανταγωνίζονται άμεσα τους πόρους που απαιτούνται για τους ηλικιωμένους. Η οικονομική πίτα της Ευρώπης έχει καθοριστεί το μέγεθός της από τη χρόνια αργή ανάπτυξη, γεγονός που σημαίνει ότι η αύξηση δαπανών για μια γενιά μπορεί να σημαίνει μείωση για μια άλλη.
Γενεακή σύγκρουση και οικονομική στασιμότητα
Η σύγκρουση μεταξύ των γενεών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι. Καθώς ο πληθυσμός της Ευρώπης γερνάει, οι συγκρούσεις γίνονται αναπόφευκτες, διότι οι διαφορετικές γενιές έχουν διαφορετικά οικονομικά συμφέροντα. Οι νέοι χρειάζονται επενδύσεις στην εκπαίδευση, μια ισχυρή αγορά εργασίας και οικονομικά προσιτή στέγαση. Αντίθετα, τα άτομα άνω των 65 ετών τείνουν να επιθυμούν γενναιόδωρες συντάξεις, κοινωνική πρόνοια και προστασία της αξίας των περιουσιακών τους στοιχείων, όπως τα σπίτια.
Ο καθηγητής της Οξφόρδης, Τιμ Βλάντας, επισημαίνει ότι οι ηλικιωμένοι, αποτελώντας μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, έχουν αυξημένη πολιτική επιρροή. Το αποτέλεσμα είναι αυτό που ονομάζει «γεροντονομία» – μια μορφή «δημοκρατικά διατηρούμενης οικονομικής στασιμότητας». Οι συνταξιούχοι είναι επίσης ιδιαίτερα ευαίσθητοι στον πληθωρισμό, καθώς βασίζονται σε σταθερά εισοδήματα και αποταμιεύσεις, γεγονός που τους ωθεί να προστατεύουν την οικονομική τους κατάσταση ακόμα και με κόστος της υψηλότερης ανεργίας των νέων.
Παραδείγματα από τη Γαλλία και την Ισπανία
Στη Γαλλία, η ανεργία των νέων φτάνει περίπου στο 20%, ενώ η αύξηση του ΑΕΠ μειώθηκε στο μηδέν τοις εκατό το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους. Το κόστος των συντάξεων αποτελεί το ένα τέταρτο όλων των δημόσιων δαπανών, κυρίως λόγω της χαμηλής ηλικίας συνταξιοδότησης. Παρόλο που η αριστερά υποστηρίζει ότι είναι δυνατόν να διατηρηθούν οι συντάξεις και να αυξηθούν οι δαπάνες για την εκπαίδευση, το ερώτημα του πώς θα πληρωθούν παραμένει ανοιχτό, ειδικά με την απειλή μιας κρίσης χρέους και την έλλειψη αποτελεσμάτων από τους φόρους περιουσίας.
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζεται στην Ισπανία, η οποία έχει έναν από τους γηραιότερους πληθυσμούς στην Ευρώπη. Εκεί, οι διαμαρτυρίες για την κρίση στέγασης οδήγησαν τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσες στην απόφαση για εκλογές. Παρόλο που η 87χρονη Μαρικάρμεν ήταν το πρόσωπο των διαμαρτυριών, πολλοί νέοι συμμετείχαν λόγω της δυσανάλογης επίδρασης της κρίσης στέγασης πάνω τους. Με την ανεργία των νέων στην Ισπανία να ξεπερνά το 22% και τις τιμές των κατοικιών να αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τους μισθούς, οι νέοι αναγκάζονται είτε να ζουν με τους γονείς τους μέχρι τα 30 τους, είτε να θυσιάζουν τις οικονομίες τους για ενοίκια.
Πώς οι θεσμικοί φραγμοί επηρεάζουν τις κινητοποιήσεις;
Οι θεσμικοί φραγμοί παίζουν καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό της αποτελεσματικότητας των νέων στην Ευρώπη. Τα πολιτικά συστήματα και οι θεσμοί τείνουν να ευθυγραμμίζονται με τα συμφέροντα των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων, οι οποίες αποτελούν τη βάση των ψηφοφόρων και συχνά και των μελών κοινών οργανώσεων. Αυτή η πολιτική ευθυγράμμιση καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την κίνηση προς αλλαγές που θα εξυπηρετούσαν τις ανάγκες της νεολαίας.
Η δυσκολία για τους νέους να επηρεάσουν την πολιτική ατζέντα έγκειται στο ότι οι αποφάσεις για τη розподіsidση των δημόσιων πόρων λαμβάνονται σε ένα περιβάλλον όπου η δημογραφική ισχύς ανήκει στους ηλικιωμένους. Η πολιτική όρεξη για αλλαγές, όπως η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης, είναι συχνά ελάχιστη λόγω της έντασης των κοινωνικών αντιδράσεων από τους συνταξιούχους.
Συμπεράσματα και μελλοντικές προοπτικές
Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκοί νέοι δεν είναι μόνο οικονομικές, αλλά και δομικές. Η «γεροντονομία» δημιουργεί ένα κλειστό κύκλο όπου η ανάγκη για κοινωνική προστασία των ηλικιωμένων περιορίζει την επένδυση στο μέλλον της ηπείρου. Εάν η δημογραφική συρρίκνωση συνεχιστεί και η οικονομική ανάπτυξη παραμείνει στάσιμη, η διαμάχη μεταξύ των γενεών θα συνεχίσει να τροφοδοτεί την κοινωνική ένταση στην Ευρώπη.
